De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot internationaal jaar van de biodiversiteit. De Europese Gemeenschap stelde een strategie op met 6 streefdoelen en 20 acties voor de volgende 10 jaar. Hoe ver staan we nu een decennium later?

kraakwilg Klein-Zwitserland

Het leek even allemaal mee te zitten in 2010: het jaar werd door de VN uitgeroepen tot internationaal jaar van de biodiversiteit. Even later volgde de Europese biodiversiteitsstrategie 2010-2020 met 6 streefdoelen en 20 acties. En lokaal sloot Natuurpunt heel wat biodiversiteitscharters af met enthousiaste steden en gemeentes.
Maar net zoals nu, zaten we toen in de nasleep van een andere crisis, de bankencrisis. Er was niet veel tijd en aandacht voor zoiets als duurzaamheid of het algemene welzijn.

Een niet aflatende strijd

Het was dan ook geen verrassing toen halfweg de termijn in 2015 bleek dat er geen enkele vooruitgang was geboekt in het terugdringen van het wereldwijde biodiversiteitsverlies.
Op de koop toe besloot de Europese Commissie dat jaar, onder druk van lobbygroepen, om de 2 belangrijkste Europese natuurwetten (Habitat- en Vogelrichtlijn) naar beneden bij te stellen. De grootschalige nature alert-campagne van een grote groep ngo’s zoals Natuurpunt kon dit tegenhouden dankzij de steun van 520.000 ondertekenaars (waarvan 40.000 Belgen).

Na twee jaar campagne waren de natuurwetten gered, maar lag de natuurbescherming op het terrein praktisch stil. In 2017 vierden we 25 jaar Natura 2000: het paradepaardje van de Europese natuurbescherming om een robuust netwerk van natuurgebieden over heel Europa met elkaar te verbinden. Zowel op land als op zee. Natura 2000 betekende een zeer belangrijke boost voor het Vlaamse natuurherstel met tal van prachtige Life-projecten, maar het bleef ondergefinancierd doordat slechts 20% van het benodigde budget voorzien was.

Twee jaar later werd de oudste Europese natuurwet, de Vogelrichtlijn, 40 jaar. Een verjaardag die door een gebrek aan enthousiasme en successen haast ongemerkt passeerde.
Een maand later volgde de totale ontnuchtering door het IPBES-rapport van mei 2019 dat voor het eerst stelde dat 1 miljoen soorten op uitsterven staan. Toch bleven de auteurs van het rapport positief: we kunnen het tij nog keren, als we nu in actie schieten.

Waar staan we nu?

2020 moest eigenlijk hét jaar bij uitstek worden om zowel de biodiversiteit als het klimaat te redden. Maar het coronavirus besliste er anders over.
Tien jaar na de start van de Europese biodiversiteitsstrategie moeten we opnieuw vaststellen dat we de doelen verre van halen. Toch hangt er ook verandering in de lucht. Wereldwijd startten allerlei acties en petities met duizenden handtekeningen om de staats- en regeringsleiders te overtuigen juist nu de switch te maken naar een fossiel-, vervuilings- en grondstofarme samenleving die gezond en eerlijk is voor iedereen.

Daarnaast blijft de Europese Commissie van haar voornemen overtuigd om van de Green Deal een succes te maken. Dit is het meest duurzame plan ooit om onze economie en samenleving net als in de jaren ‘30 te hertekenen. Zeker in deze coronatijden. Mét aandacht voor biodiversiteitsherstel.

Hoe redden we de biodiversiteit?

Doordat de mens drie vierde van het aardoppervlak intensief bewerkt, bewoont en belast, kreunt het biodiversiteits-vangnet in al haar geledingen en is het enkel afwachten tot één van de vele virussen opnieuw van dier op mens overspringt.

Ons grondgebruik moet anders. 30% moeten we reserveren voor ongerepte natuur, zo staat er in het nieuwe voorstel voor de Europese biodiversiteitsstrategie tot 2030. En dat doen we best via een wet, stelt Natuurpunt.

Dezelfde politieke ambitie die er nu is voor bossen, zou er ook voor heide, duinen, moerassen of riviervalleien mogen zijn. En het aantal te beschermen 'Vlaamse panda’s' in landbouw, stedelijk en natuurgebied (ook al zijn ze niet altijd aaibaar) is groot en kan een upgrade aan beschermingsacties gebruiken. Daarvoor moeten we iedereen meekrijgen.

Biodiversiteitsbescherming moet een prioriteit worden in o.a. de ruimtelijke ordening (betonstop), landbouw (natuurinclusief) en klimaatbeleid (natuur als CO2-opslag en buffer). Maar ook op tuinniveau (samen hét grootste natuurgebied van Vlaanderen) kan iedereen de natuur meer kansen geven.

Laten we vooral het natuurbesef dat velen tijdens de coronacrisis opdeden, vasthouden en omzetten in concrete daden. En deel jouw natuurmomenten, net als vele anderen, via de sociale media met de hashtag #tijdvoornatuur.

Tekst: Wim Veraghtert (Natuurpunt Studie) & Benno Geertsma (Natuurpunt Beleid)


Annelies Jacobs, voorzitter Land van Reyen, kern Mortsel, illustreert het belang van biodiversiteit.

Deel deze pagina via:
Inschrijven nieuwsbrief
Mis geen activiteit, blijf op de hoogte van het laatste nieuws en ontvang onze nieuwsbrief Het Oranjetipje
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.
Werken in én voor de natuur? Vervoeg je bij andere vrijwilligers van onze beheerteams en schrijf je hieronder in. Dan verwittigen we je wanneer we op het veld gaan werken.
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.