Naar.aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen 2018 publiceert kern Mortsel alle politieke partijen actief in Mortsel, mobiliseren en wijzen op een aantal concrete acties die tijdens de volgende legislatuur 2019-2024 kunnen gerealiseerd worden rond biodiversiteit, natuur en groen op het grondgebied van de stad.

Inhoud

1. Gebieden voor natuur op wandelafstand
2. Soorten om trots op te zijn
3. Open ruimte creëert kansen voor natuur
4. Natuur maakt de stad klimaat-robuust
5. Natuurpunt versterkt de samenleving

1. Gebieden voor natuur op wandelafstand

Natuurgebieden zijn veilige havens voor verschillende dier- en plantensoorten en versterken zo de biodiversiteit in en rond de stad. Toegankelijke natuur op wandelafstand verbetert daarnaast het welzijn van de inwoners. De aankoop, de openstelling en het beheer van natuur- en groengebieden is en blijft daarom een belangrijk aspect van het natuurbeleid.

We moeten dan ook zorgen voor een ambitieus beheer van de groengebieden en de open ruimte in de stad. Natuurpunt wil daarbij een constructieve partner zijn die actief meewerkt aan advies, inbreng en uitvoering.

In 2010 ondertekenden de stad Mortsel en Natuurpunt daartoe het ’Biodiversiteitscharter’. U vindt het document terug op de website van onze afdeling ‘Land van Reyen’: www.landvanreyen.eu/mortsel/bio-charter2010

Concrete acties in Mortsel

1.1 Natuurgebied Klein-Zwitserland

  • De beheerovereenkomst van Klein-Zwitserland tussen de stad Mortsel en Natuurpunt blijvend ondersteunen en verlengen. Jaarlijks houdt Natuurpunt tweemaal overleg met de stad over het beheer.
  • Zorgen voor een betere verbinding voor wandelaars tussen Klein-Zwitserland en Klein-Zwitserland Noord door bv. aanleg van een ‘ecobrug’ voor wandelaars, een voetbrug over spoorlijn 15 (Antwerpen-Lier) die beide gebieden rechtstreeks verbindt.
    • Figuur 1.1.1: Potentiële locatie ‘ecobrug’ voor wandelaars
      Verbinding Klein-Zwitserland Noord naar Klein-Zwitserland Zuid
  • Promoten van de nieuwe wandel- en infofolder van Klein-Zwitserland (Hazelwormpad) die in het najaar van 2018 wordt uitgegeven.
  • De doorsteek van de berm tussen IJzerenweglei en Osylei door Natuurpunt laten beheren als ‘bijenberm’ (deel van de berm dat op gebied Klein-Zwitserland ligt, zie Figuur 1.1.2). Deze locatie is intrinsiek van topkwaliteit voor de natuurwaarden in Mortsel: een bijzonder waardevolle, zonbeschenen, reliëfrijke kant met alle kansen voor het ontwikkelen van een ‘bijenberm’: een berm met mooie en aantrekkelijke spontane, wilde kruiden (klokjes, Sint-Janskruid, wilde reseda) voor wilde bijen, vlinders en andere bestuivers. Dit type biotoop vinden we bijna niet meer in Mortsel. Bovendien is dit een aangenaam oversteekpunt voor wandelaars en fietsers die van deze natuurpracht zouden kunnen genieten.
  • De inrichting ervan vraagt detailbeheer. Daarom vraagt Natuurpunt om deze berm NIET langer te klepelen door de Groendienst van de stad Mortsel, maar het beheer van dit deel berm over te laten aan Natuurpunt, die gecontroleerd op het juiste maaitijdstip maait, het maaisel afvoert, voldoende open, zonbeschenen plekken voorziet en zo werkt aan de ontwikkeling van de bijenberm.
    • Figuur 1.1.2: Locatie ‘bijenberm’ langsheen doorsteek Osylei – IJzerenwegleiVerbinding Klein-Zwitserland Noord naar Klein-Zwitserland Zuid
Zo zijn er in Mortsel nog andere plekken met zulke uitgelezen kenmerken die extra kansen op biodiversiteit bieden - o.m. voor wilde bijen - en waar dergelijk specifiek beheer verantwoord is. Het bijenhotel op het stadsplein is een goed initiatief, maar 90 procent van de wilde bijensoorten nestelt liefst in open zonnige zandgrond, waarop wilde bloemen groeien. Natuurpunt wil een selectie van daartoe geschikte plekken aanduiden: de berm, in Fort 4, … Ook voor de bevolking betekenen deze biodiverse plekken een interessante meerwaarde.
  • Zet het gemeentelijk subsidiereglement rond ‘Kleine Landschapselementen’ (KLE’s) verder. Dank zij deze ondersteuning door de stad, kan Natuurpunt gerichte beheeringrepen uitvoeren op Klein-Zwitserland, Klein-Zwitserland Noord en op andere groene gebieden in Mortsel.
  • Het perceel links naast het gebouw van het Rode Kruis (Heirbaan) toevoegen aan Klein-Zwitserland. Wij stellen voor om de verharding weg te nemen en zo de toegang tot het natuurgebied te verbeteren.
    (Kadastrale aanduiding: Mortsel 1e Afd. - sectie A nrs 269 f2 en 269/6 g)

 

1.2 Gemeenteberm

  • Maak prioriteit van het aanpakken van invasieve exoten. De Gemeenteberm heeft sterk te kampen met de aanwezigheid van invasieve exoten zoals Japanse duizendknoop. Deze soort groeit graag op verstoorde bodems (bv. na wegenwerken of aanleg fietspad) op zonbeschenen locaties. Hij wordt als invasieve exoot beschouwd, die een bedreiging vormt voor inheemse planten en daarmee gepaarde biodiversiteit aan bestuivers, vogels, ...
    Japanse duizendknoop wordt op het deel van de gemeenteberm momenteel minimum één maal per jaar geklepeld door de groendienst. Het geklepelde materiaal van de planten wordt niet afgevoerd maar blijft ter plaatse liggen. Uit wetenschappelijk onderzoek en diverse ervaringen van groenbeheerders uit Vlaanderen en Nederland blijkt dat door te klepelen de situatie met Japanse duizendknoop niet verbetert, en integendeel de plant sterk uitbreidt. Zie ‘Japanse duizendknoop profiteert van onzorgvuldig maaibeheer’: www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=24379

    Er moet maximaal worden ingezet om verdere verbreiding te voorkomen en de groeiplaats onder controle te houden. Daarom pleit Natuurpunt ervoor om andere methoden te gebruiken om de Japanse duizendkoop hier te bestrijden, zoals zoveel mogelijk manueel verwijderen met zoveel mogelijk van het wortelstel, en afvoeren van het materiaal naar een veilige locatie waar het kan verdrogen en niet uitbreiden. Zo wordt de plant uitgeput en in toom gehouden. Op die manier beheert Natuurpunt al jaren de infectiehaard met Japanse duizendknoop op Klein-Zwitserland, en slaagt er met succes in om de groeiplaats onder controle te houden. Maak van het beheer van Japanse duizendknoop een prioriteit, want het wordt steeds moeilijker om nog actie te ondernemen.
    Concrete tips voor het beheer zijn voorhanden: www.ecopedia.be/planten/japanse-duizendknoop-sachalinse-duizendknoop-en-boheemse-duizendknoop

1.3 Fort 4

  • Blijvend toezien op de correcte uitvoering van het Parkbeheerplan.
  • In het bijzonder de actiepunten m.b.t. vleermuizen blijven opvolgen en uitvoeren
  • Bloemrijke graslanden zijn zeldzaam in Mortsel. Op Fort 4 bevinden zich nog enkele waardevolle relicten. Blijf inzetten op het degelijk hooilandbeheer, met maaien op het meest interessante botanische maaitijdstip en de afvoer van maaisel.
  • Actie ondernemen voor het verbeteren van de waterkwaliteit in de fortgracht.
  • Erosie van taluds t.g.v. teveel betreding van de zones aangeduid voor natuurbeheer verhinderen door een stevige afbakening en afscherming.

1.4 Open landschap Gasthuishoeven – Cantincrode

  • De plannen voor het aanleggen van een verbindingsweg Nv afwijzen (N10-R11).
    De verbindingsweg bedreigt de allerlaatste open ruimte in onze regio. Finaal zal hij de verkeersproblematiek in Mortsel en omgeving niet oplossen. Tegelijkertijd bedreigt de verbindingsweg de inspanningen die reeds werden gedaan - met uitstekende resultaten - voor een betere toegankelijkheid met trage wegen van het open ruimtegebied, en vormt ze een reële bedreiging voor de aanwezige natuurwaarden, denk aan verkeersslachtoffers van voor Mortsel zeldzame soorten als kievit, steenuil, haas, steenmarter, vos, …
    Durf daarom resoluut kiezen dat de verbindingsweg er niet komt, en maximaal inzetten om het open ruimtegebied tot een gezondere, aangename omgeving voor de typische boerenlandnatuur en voor de inwoners van Mortsel te maken.
  • Het open landschap bevat een waaier aan soorten om trots op te zijn voor Mortsel (zie hoofdstuk 2), soorten die typisch zijn voor boerenlandnatuur. Zij vallen in Vlaanderen buiten de traditionele natuurgebieden, en gaan binnen agrarisch gebied zonder beschermingsmaatregelen sterk achteruit: kievit, steenuil, boerenzwaluw, veldleeuwerik, roodborsttapuit, haas, …
  • Ook in Mortsel krijgen deze soorten bijzonder zware klappen door de intensivering van de landbouw. Grote percelen met monocultuur van maïs is nefast voor de aanwezige natuurwaarden, en biedt daarnaast ook weinig belevingswaarde. Daarom stelden deskundige vrijwilligers bij Natuurpunt een plan op voor geïntegreerd ecologisch herstel van het agrarisch landschap Gasthuishoeven, met haalbare en effectieve maatregelen om de natuur- en belevingswaarde van het gebied te herstellen. Kies ervoor om het open landschap op te waarderen voor natuur en mens. Zo kunnen de inwoners er opnieuw komen genieten van het open landschap en daarmee eeuwenlang verweven natuurwaarden.
Prioritair pleit Natuurpunt Mortsel ervoor dat bij de aanvang van de volgende legislatuur - in 2019 - een globaal natuurherstel-actieplan voor het landschap Gasthuishoeven wordt opgemaakt: met concrete doelstellingen, acties, timing en budget. In de daarop volgende jaren (legislatuur 2019-2024) wordt met bekwame spoed het herstelplan gerealiseerd.
  • De verregaande versnippering van het open landschap tegengaan. Het Sportlandschap op natuurlijke wijze integreren in het open landschap, m.a.w. zoveel mogelijk natuurelementen opnemen in het Sportlandschap, De plaatsen waar in het RUP natuur voorzien wordt, effectief als kwalitatieve natuur inrichten. Natuurverbinding voor vleermuizen, kleine zoogdieren, hazelworm, vogels, … tussen Fort 4 van Mortsel en Fort 3 in Borsbeek optimaliseren en realiseren door de verdere ontwikkeling van brede houtkanten en struweel met inheemse soorten struiken zoals meidoorn, sleedoorn, gewone vlier, ...
  • Jachtverbod - In het open landschap Gasthuishoeven wordt gejaagd op grondgebied Borsbeek en Mortsel. Natuurpunt ontving tijdens de voorbije legislatuur berichten van bezorgde inwoners van de stad Mortsel over jachtactiviteiten die overdag worden beoefend langs het fietspad van Cantincrode richting Boechout terwijl schoolgaande jeugd voorbij komt. We ontvingen meermaals meldingen van neergeschoten eksters, zwarte kraaien en houtduiven die langs de paden gevonden worden, over jacht op haas (bijzonder zoogdier in Mortsel), over het uitzetten en bijvoederen van patrijzen, over het illegaal doden van Vossen aan burchten in het open landschap.
    Natuurpunt is van mening dat in zo’n dichtbevolkte stad als Mortsel, waar de nood aan open ruimte leeft en waar bijzonder sterk wordt ingezet op leefbaarheid en toegankelijkheid van de open ruimte en de resterende natuurwaarden, er geen draagvlak bestaat voor jacht. Zowel met het oog op het behoud van de lokale natuurwaarden, als de veiligheid in toegankelijke open ruimte met trage wegen en fietspaden vinden we het absoluut nodig dat de stad Mortsel op haar grondgebied een jachtverbod oplegt en nauwgezet controle uitoefent.
  • Behoud van de boszone ter hoogte van sportterreinen (baseball) aan de luchthaven.
    Bovendien verbindt de stad zich ertoe om aansluitend met deze zone, ruimte voor te behouden voor het spontaan opgroeien van natuurlijk bos.
    • Locatie: Luchthavenlei / ter hoogte van ‘Economy Parking’
    • Kadastrale aanduiding: Mortsel 1e Afd. - sectie A nrs 250 h en 282 c 

1.5 Hof Savelkoul

  • De vijver achteraan het groengebied Hof Savelkoul is momenteel van slechte kwaliteit. Het water is weinig zonbeschenen en bevat een zeer troebele sliblaag omdat het te maken krijgt met overvloedige bladval. Zo is er momenteel weinig leven te bespeuren in de vijver (kevers, libellen, amfibieën, waterplanten, vlinders, …). Herstel de vijver door de sliblaag te ruimen, zorg ervoor dat hij voldoende zonbeschenen is, en vermijd bladval. Zo tover je het domein om tot een plaats die bruist van het leven, waar het voor bezoekers aangenaam is om langs de vijver van het uitzicht en de natuurwaarden te komen genieten.
  • Hof Savelkoul bevat voor Mortsel opvallende densiteit aan wilde orchideeën: grote keverorchis (enige groeiplaats in Mortsel) en honderden brede wespenorchissen.
    Om de wilde orchideeën maximaal te beschermen, dient vermeden dat ze midden in de bloeiperiode worden gemaaid (Groendienst).

1.6 Trage Wegen, groene verbindingen en ontharding

  • Werk ook tussen de groene ruimtes aan verbindingen voor mens en dier. Realiseer bv. de ontbrekende verbindingen van trage wegen aan de Cantecroylaan, trap aan Krijgsbaan, oversteek aan park Windhoek, trap aan nog te realiseren fietsbrug Park Savelkoul, ...
  • Voer het bermproject (2004) met wandelbruggen (en ecoducten) uit, dat in 2004 door alle politieke partijen werd onderschreven.
  • Werk actief mee aan provinciale initiatieven in het kader van natuur en milieu, zoals initiatieven van de streekvereniging Zuidrand voor het inrichten en beheren van groen-elementen, Kleine Landschapselementen (KLE’s), trage wegen, …
  • Integreer maximaal ecologische aspecten in de Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (RUP’s) en omgevingsvergunningen: bufferzones, waterhuishouding, keuzelijst voor aanplantingen, open grachten, minder verharding bij heraanleg straten, …
    Ontharden, verharding wegnemen op bestaande plaatsen en tevens voor nieuwe projecten. Concreet: bv. parkings van Colruyt en GB
    Waak over de opvolging en uitvoering onder toezicht van gemeentelijke eco-coördinator!
  • Natuurpunt wijst nieuwe verkavelingen en bijkomende bebouwing af, alleszins als ze grenzen aan natuurgebieden, bermen en ook Fort 4. Slecht voorbeeld: de bizarre nieuwe bouwkavel aan de Anna van Hoornstraat.

Terug naar inhoudstafel

2. Soorten om trots op te zijn

Soorten helpen maatschappelijk draagvlak op te bouwen voor natuur. Vele soorten voelen zich perfect thuis in een menselijke omgeving, wat veel kansen biedt voor meer natuur dichtbij. De meeste soorten zorgen voor veel plezier. Met een klein aantal soorten verloopt het samenleven nog moeilijk en moet er een extra inspanning gedaan worden om dat samenleven mogelijk te maken. Daarom stellen we enkele concrete acties voor die leiden tot een betere bescherming en samenleving met soorten waar Mortsel trots op mag zijn.

Concrete acties in Mortsel

Voorbeeld tips van Natuurpunt Hoe omgaan met ... de vos

Open landschap Gasthuishoeven

  • Zoals aangehaald in hoofdstuk 1, komen in het open landschap Gasthuishoeven nog een aantal typische soorten van de oorspronkelijke boerenlandnatuur voor. Dat is bijzonder in deze ‘groene vinger’ rond Antwerpen, want het is de eerste plaats buiten de stad waar deze soorten voorkomen. En daar mogen we trots op zijn. Toch moeten we onze verantwoordelijkheid nemen om gericht voor deze soorten actie te ondernemen.
  • Verschillende soorten vogels van het open landschap en boerenlandnatuur verdwenen recent als broedvogel in Mortsel: veldleeuwerik, graspieper, patrijs, roodborsttapuit, …
    Ook het aantal steenuilen in Mortsel gaat achteruit door het verdwijnen van kleine landschapselementen en van niet-bemeste graslanden waar veel insecten in zitten.
    Ook het aantal broedgevallen van de kievit daalt spectaculair.
    Steun daarom het voorstel van Natuurpunt. Maak werk van het actieplan ‘Integraal Ecologisch Herstel’ (zie ook §1.4), dat Natuurpunt opmaakte om mits eenvoudige, haalbare ingrepen de natuur-waarden in het open landschap op te waarderen. O.m. het opnieuw voorzien van houten palen met draad langs de akkers en weilanden, die cruciaal zijn als zang- en uitkijkpost voor tal van vogels zoals Roodborsttapuit.
  • Ook vragen we dat de stad Mortsel haar verantwoordelijkheid opneemt om ervoor te zorgen dat kievit, een nationaal bedreigde broedvogel, opnieuw een beter broedsucces kent in Mortsel. In recente jaren werden bijna alle nesten van kievit met eieren of levende kuikens omgeploegd door de landbouwer tijdens de broedtijd. De eieren en kuikens werden zo vernield. Door het inzaaien van wintergraan, komt de vegetatie te snel in de kuikenperiode te hoog, waardoor de dieren (zichtjagers) geen voedsel meer vinden en de kuikens niet overleven. We vragen daarom dat er een concreet actieplan komt voor het behoud van kievit, een iconische soort van het open landschap in Mortsel. Recent verscheen een Natuurbericht met daarin ingrepen die kunnen genomen worden: www.natuurpunt.be/nieuws/vlaamse-kieviten-worden-kinderloos-oud-20180616
 Nest kievit  Jong kuiken kievit
 Kievit eieren nest te Mortsel  Kievit jong Mortsel 320px
Beiden werden dezelfde week omver geploegd in Mortsel

  • Door het verdwijnen van geschikte nestgelegenheid, uitkijkposten onder de vorm van weidepaaltjes, en de achteruitgang van onbemeste graslanden met voldoende voedsel van aanwezige insecten gaat steenuil achteruit. Het is, net zoals kievit, een iconische soort van het open landschap in Mortsel. Voer tezamen met Natuurpunt het plan ‘Ecologisch herstel van het open landschap Gasthuishoeven’ uit, en ondersteun initiatieven zoals het plaatsen van nestkasten voor steenuil op daarvoor geschikte locaties. Zorg voor het behoud van de laatste resterende permanente graslanden.
    De aanwezigheid van steenuil is een indicator voor de kwaliteit van het open landschap. Daarnaast verhoogt het aanzienlijk de belevingswaarde van het open landschap, zo getuigen succesvolle herstelprojecten rond steenuil in de Antwerpse zuidrand, waar door nestkastacties ook het brede publiek wordt betrokken bij steenuil-wandelingen (nacht van de steenuil), peter-meterschap bij kuikens, openbare ringmomenten, …
Steenuit op het oude bakkershuisje Cantincrode Twee steenuilen op de Gasthuishoeve
 Steenuil Cantincrode Mortsel  Steenuil Gasthuishoeve Mortsel

  • Elke dag sterven meer dan 25.000 dieren als verkeersslachtoffers op onze Vlaamse wegen. Dankzij gestandaardiseerde tweewekelijkse tellingen door Natuurpunt Mortsel, bij de nationale telactie ‘Dieren onder de wielen’, berekenden we dat er jaarlijks meer dan 300 verkeersslachtoffers vallen onder zoogdieren en vogels in Mortsel. Vooral de R11 (Krijgsbaan) blijkt een zwarte as voor verkeersslachtoffers. Zo werd in 2017 een aan-gereden ree gevonden langs de Krijgsbaan, en vinden we er regelmatig slachtoffers van rode eekhoorn, egel, konijn, kievit, wilde eend, huiskat, maar ook zeldzamere of kwetsbare soorten zoals steenmarter, bunzing, haas, ransuil, bosuil, velduil, … Voor de veiligheid van mens en dier is het belangrijk om verkeersslachtoffers te proberen vermijden.
    Daarom kunnen er concrete maatregelen worden toegepast zoals het plaatsen van eekhoornbruggen rond Fort 4 tot veilige punten naar aanliggende groengebieden (bv. Krijgsbaan richting Klein-Zwitserland), het plaatsen van een ecotunnel onder verkeers-drempels: verschillende delen ter hoogte van Neerhoevelaan, tussen Fort 4 en kasteel Cantecroy, tussen Fort 4 en open gebied richting Drabstraat, waar nu een verkeersdrempel met fietspad is. Op strategische punten zouden aankondigingsborden kunnen worden geplaatst met de waarschuwing ‘Opgepast overstekende dieren!’ .

Puntlocaties van verkeersslachtoffers (dieren) in Mortsel 2010-2017
Puntlocaties van verkeersslachtoffers (dieren) in Mortsel 2010-2017
Dieren onder Wielen Legende

 

3. Open ruimte creëert kansen voor natuur

De open ruimte staat onder druk van verspreide bebouwing, terwijl in en nabij kernen van steden en dorpen nog voldoende plaats is om te verdichten en de vraag naar bijkomende woongelegenheden op te vangen. In het agrarisch gebied wordt er nog naar hartenlust gebouwd, terwijl het aantal landbouwers drastisch daalt. Een betonstop is aan de orde. Kernversterking is niet alleen vanuit ruimtelijk oogpunt essentieel, maar tevens in functie van de klimaatuitdaging. Bovendien werkt het kostenbesparend voor tal van diensten en nutsvoorzieningen zoals riolering, openbaar vervoer, postbedeling, ...

Concrete acties in Mortsel

Bestuurlijk

  • Neem de ambities van een Vlaamse betonstop onverminderd over in het lokale bestuursakkoord en scherp ze aan in de tijd (bv. betonstop tegen 2025; halvering dagelijkse inname ruimtebeslag tegen 2020).
  • Neem een voorbeeldrol op door de (principes van een) betonstop en verdichting onmiddellijk toe te passen op projecten en gronden eigen aan/van de gemeente, OCMW, kerkfabrieken, etc.
  • Voorzie in een gemeentelijke ‘BRV-reflex (Beleidsplan Ruimte Vlaanderen), op niveau van beleidsplanning en ruimtelijke ordening (plan-, project- en vergunningenniveau).
    Is elke beslissing BRV-proof?

Organisatorisch

  • Maak een gemeentelijk ambtenaar expliciet bevoegd om de betonstop te stimuleren en te bewaken (intern en extern).
  • • Betrek de gemeentelijke milieuraad en GECORO volwaardig bij het implementeren en de periodieke evaluatie van de betonstop op lokaal niveau.
  • • Neem in Gecoro vertegenwoordigers van Natuurpunt op als stemgerechtigde en plaatsvervangende leden.

Actief beleid

  • Voorzie binnen het jaar - 2019 - in een evaluatie van niet-ingevulde bouwgronden en koppel hieraan een actieplan om slecht gelegen bouwgronden te neutraliseren. Voorzie jaarlijks in een voortgangsrapportage.
  • In afwachting, voorzie een tijdelijk moratorium op nieuwe vergunningen in woon-uitbreidingsgebieden, buiten de bebouwde kom en/of op plekken waarvan vermoed kan worden dat ze slecht gelegen zijn, zoals bv. plaatsen zonder riolering.
  • Voorzie een soortgelijke evaluatie voor agrarisch vastgoed dat (op termijn) niet langer in landbouwgebruik is. Wacht niet op privaat initiatief tot herbestemming, maar categoriseer deze gebouwen proactief in functie van
    1. hergebruik door landbouw,
    2. gerichte functiewijziging of
    3. ruimtelijk herstel.

Concreet voorstel

  • Vermijd de bebouwing van parken en groene open gemeenschaps- en private ruimten: bv. omgeving Merelhhof, ‘t Parkske (met kathedraal-bomen), woonuitbreidingsgebied Koeisteerthof, voetbalvelden St-Jozef aan de Stappe, park Windhoek, de Berm (over het ganse traject),...
    “Knabbel” ook niet aan deze ruimte zoals bv. recent vage grond naast de boomgaard Hoeve Dieseghem (Anna Van Hoornstraat).
    Stel daartoe een postzegel-RUP op, om zo het groene karakter van deze kleinere gebieden te verankeren. Een Postzegel-RUP is één globaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan voor een reeks van kleine gebiedjes met dezelfde ruimtelijke kenmerken en bestemming (bekijk het overzicht van deze postzegel-RUPs).

 Terug naar inhoudstafel

4. Natuur maakt de stad klimaat-robuust

Klimaatverandering is een van dé grote uitdagingen waar we de komende decennia voor staan. Steden en gemeenten zullen zich moeten aanpassen aan veranderende weer-fenomenen zoals meer extreme regenbuien, hittegolven en langere periodes van droogte.
De weerstatistieken van het voorbije decennium laten geen ruimte voor twijfel, met de extreme weeromstandigheden van 2018 – droogte en hittegolven – als finale alarmbel.

Samenwerken met natuurelementen is niet alleen de meest effectieve, maar op lange termijn ook de goedkoopste, meest praktische en duurzame oplossing om ons aan te passen. Door bv. het platteland groen-blauw te dooraderen tot in het hart van dorpen en steden, vangen we overtollig water op en bieden we verkoeling. De Vlaamse overheid roept - in het Witboek Beleidsplan Ruimte - gemeenten op om actief werk te maken van deze groenblauwe verbindingen. Bovendien bieden deze natuurlijke oplossingen ook kansen op vlak van leefmilieu, gezondheid, recreatie en biodiversiteit.

Concrete acties in Mortsel:

  • Bevrijdt de natuurlijk waterlopen - beken van Mortsel - uit de riolen en integreer ze in de omgeving: Zilverbeek, Grensbeek, … Maak een kaart op van de gewenste groenblauwe dooradering in onze stad. Formuleer hoe de verweving en verbindingen er concreet moeten uitzien op het terrein (wensbeeld). Doe dit in nauw overleg met experts zoals Natuurpunt en gespecialiseerde studiebureaus.
  • Zorg voor een klimaatreflex bij de aanvang van elk ruimtelijk project (in de woonkern én daarbuiten): ga bij elk project na hoe natuur ingeschakeld kan worden als klimaatbuffer, bv. door waar mogelijk ruimte te geven aan (hemel)water. Dit over alle gemeentelijke diensten heen.
  • Geef het goede voorbeeld en richt de eigen instellingen en openbare domeinen klimaat-robuust in door het hergebruik van regenwater, de aanleg van parken en groenzones, minimaliseren van verharding, keuze voor waterdoorlatende materialen, inzetten op infiltratie, het plaatsen van groendaken en gevelgroen, etc.
  • Stimuleer en ondersteun burgers om hun eigen (school)buurt of tuin klimaat robuust in te richten. Concrete tips bijvoorbeeld voor het inrichten van tuinen zijn te raadplegen op www.natuurpunt.be/pagina/maak-van-je-tuin-een-natuurgebied 
  • Geef klimaatadaptatie een prominente plaats in het gemeentelijke/stedelijke klimaat-plannen. Teken daartoe in op het vernieuwde Burgemeestersconvenant met specifieke aandacht voor adaptatie.
  • Zet actief het fietsbeleid (zoals het gebruik in Mortsel van de Cloudbikes) en de promotie van openbaar vervoer verder.

Mortsel wordt een Klimaatneutrale Organisatie!

  1. De stad Mortsel onderschreef de inspanningen tot het bereiken van de kwalificatie Klimaatneutrale Organisatie. M.a.w. ze maakt werk van algemene energiebesparing door de gemeentediensten (energieverbruik overheidsgebouwen en wagenpark e.a.) van 30% tegen 2020, in vergelijking met 2012.
    → ACTUALISEREN deze doelstellingen na 2020.
  2. De stad kiest voor een leverancier die 100% groene stroom aanbiedt (weg van fossiele en nucleaire brandstoffen) en hoog scoort in de rangschikking van o.m. VREG, Testaankoop en Greenpeace.
  3. De stad onderzoekt of er op het grondgebied mogelijkheden zijn waarbij de restwarmte van bedrijven gebruikt kan worden voor het verwarmen van woningen, ziekenhuis, zwembad, … → MEER en SNELLER plannen maken en uitvoeren!
  4. De stad selecteert in nauw overleg met de bevolking een geschikte locatie(s) voor projecten rond hernieuwbare energie en/of de mogelijkheid om financieel in het zonne- of windmolenproject te participeren.
    zie plannen en werking ZuidtrAnt cvba = uitdiepen, uitbreiden, maximaliseren
  5. De stad zoekt naar het meest gunstige financieringsmodel(len) voor de inwoners, zoals gezamenlijke aankoop van isolatiemateriaal, en geeft premies voor energierenovaties.
    concretiseren d.m.v. goede voorbeelden.

5. Natuurpunt versterkt de samenleving

Natuurpunt is een ledenvereniging met 102.000 leden-gezinnen en meer dan 5.000 actieve vrijwilligers. Het is de grootste natuurvereniging van Vlaanderen. We verbinden mensen op basis van een gedeelde zorg voor natuur. Ook in Mortsel werkt de lokale vereniging van Natuurpunt (kern) Mortsel actief aan het verbeteren van de natuur op wandelafstand. Zo versterken we de samenleving. Door onze publiekswerking bieden we emancipatiekansen aan alle inwoners van de stad. Daarnaast informeert Natuurpunt haar leden en vrijwilligers over het natuurbeleid zodat zij als burger een constructieve bijdrage kunnen leveren aan het beleid in de stad. Kortom, Natuurpunt is een waardevolle partner om het natuurbeleid in Mortsel mee vorm te geven en uit te voeren.

Concrete acties in Mortsel:

  • Blijf Natuurpunt een volwaardige stem in het lokale beleid geven. Bijvoorbeeld d.m.v. een evenwichtig samengestelde Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening (Gecoro) en Milieuraad.
  • Ondersteun natuurverenigingen financieel en/of logistiek.
  • Stimuleer de gemeentelijke diensten om met Natuurpunt samen te werken. Beschouw natuurverenigingen daarbij als volwaardige en gelijkwaardige partners.
  • Betrek Natuurpunt bij de uitvoering van het stedelijk natuurbeleid, zowel inhoudelijk als uitvoerend. Gebruik de expertise van de vrijwilligers en doe beroep op de kracht van Natuurpunt om het maatschappelijk draagvlak voor natuurbescherming te vergroten.

Oorspronkelijke tekst zoals opgestuurd naar de politici vind je hier in PDF-formaat

Het Bio-diversiteitscharter zoals die in 2010 ondertekenend werd door de toenmalige Mortselse burgmeester

Hoe snel rukt het beton op in Mortsel? Bekijk hier enkele cijfers

 Terug naar inhoudstafel

 

Deel deze pagina via:
Inschrijven nieuwsbrief
Mis geen activiteit, blijf op de hoogte van het laatste nieuws en ontvang onze nieuwsbrief Het Oranjetipje
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.
Werken in én voor de natuur? Vervoeg je bij andere vrijwilligers van onze beheerteams en schrijf je hieronder in. Dan verwittigen we je wanneer we op het veld gaan werken.
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.