Een tijdje terug herontdekte onze co-conservator Luc Sels, het toeristische boek “Tussen grootstad en paling in ’t groen” van Wim Van Gelder, geschreven in 1982. Daarin kunnen we een interessant hoofdstuk terug vinden over Vremde, beschreven als: “Onbekende gemeente aan rand van grootstad”. Tegelijk herinneren jullie zich meer dan waarschijnlijk nog de festiviteiten begin 2014, waar we het 20-jarige bestaan van Natuurpunt Land van Reyen uitbundig gevierd hebben in Theater Vooruit in Boechout. Als we even terugtellen komen we uit in 1993 als oprichtingsjaar van onze afdeling.

Het hoofdstuk in het boek dateert dus van veel vroeger en betreft een interview van Wim Van Gelder met Jef Haverals en Marcel Leemans. Het artikel toont aan dat reeds lang voordat Land van Reyen werd opgericht al aandacht aan de lokale natuur werd geschonken. Sinds 1975 zijn Marcel en Jef actief bezig met natuur in al haar aspecten, en vandaag…, doen ze dat nog steeds.
Een unieke kans dus om dit interview uit het verleden te toetsen aan de huidige ideeën en opvattingen van deze twee grootse grondleggers van de lokale natuurbeleving.

Hieronder vind je enkele fragmenten uit de tekst van het jaar 1982. Soms lijkt het een beetje gedateerd en misschien ook wel wat romantisch geschreven, maar toch zeker plezant en nuttig om te lezen, en de verschillen te ontdekken tussen vroeger en nu.

1982: Onbekende gemeente aan rand van grootstad

Jef en Marcel in MolenbeekvalleiOp de rand van de grootstad op nauwelijks tien kilometer van de metropool gelegen ligt Vremde, met zijn dromende landerijen, zijn slingerende betonbaantjes, zijn blinkende serres en vooral zijn immense pastorale rust. Het is een gemeente die nog als voorbeeld kan dienen voor een heimatroman. Een lange wandeling langs Gods Vremdese wegen in een paradijs waar de tijd is blijven stilstaan, is misschien ook voor buur Boechout de stap om Vremde beter te leren kennen.

De Molenbeekvallei in een uitzonderlijk natuurgebied gelegen achter het Don Bosco instituut. Het vroegere Kastanjeboske is zelfs bij een aantal Vremdenaars onbekend. Het is een vallei die bij tal van natuurliefhebbers een fantastische droomwereld oproept met zijn weilanden, akkers, zijn nog propere beken, zijn knotwilgen en zijn dromende paarden in de zomermorgen. Vremde heeft een rijke fauna en heel wat diersoorten die zich vooral in het drieëndertig hectaren grote natuurgebied van de Molenbeek ophouden. 

 

Vremde maakt zich kenbaar

Het dorp is nog erg landelijk. Het heeft geen spoorweg en zelfs de beschavingsvlekken van hoogbouw en appartementsgebouwen zijn er op één hand te tellen. Vremde telt amper 1700 inwoners en door de fusie met Boechout heeft het wel zijn zelfstandigheid verloren, maar zeker niet zijn eigenheid.

Vremde telt op dit ogenblik twee natuurgidsen die hun kennis willen ten dienste stellen van bezoekers die even van de onvervalste pastorale sfeer willen genieten. Marcel Leemans en Jef Haverals zijn allebei mensen die niet alleen met de natuur vergroeid zijn, maar bovendien erg bezig zijn met het Vremdese gemeenschapsleven. Gegroeid uit de heemkundige kring “Akkerwinde” gingen ze wel al eens wandelen in dit gezegende Antwerpse gebied, maar erg veel uitleg konden ze niet geven over de streek waarin ze leefden.
Daarom begonnen ze te studeren. Gewapend met verrekijker, notaboek en de nodige gidsen trokken zij er op uit om te observeren, te noteren, te vergelijken. Ze kwamen tot interessante bevindingen die ze via een biotoopstudie, die tevens diende als examenmateriaal voor hun studie als natuurgids, te boek stelden.

Het ligt in de bedoeling van deze mensen, in Vremde een aantal wandelingen te ontwerpen. Maar dat is lang niet gemakkelijk omdat een aantal doorgangen moeten worden gevonden. “We zien meer in een systeem zoals in Oostenrijk of Zwitserland, zegt Jef Haverals, waar achter de wandelaars de poortjes terug kunnen worden gesloten zodat de grazende dieren niet meer uit de weide kunnen. Het ligt in onze bedoeling de mensen te laten zien wat er in de Vremdese natuur reilt en zeilt. Planten, bloemen, bomen.”

Molenbeekvallei

Wij waren in de gelegenheid een gebied in de omgeving van de in 1918 herbouwde Maria Magdalenakapel te bezoeken dat door de beide Vremdese natuurgidsen, die daarenboven vrienden zijn door dik en dun, werd omgedoopt als de “Molenbeekvallei”. Een prachtig terrein van circa 35 hectare met onder andere een bos met ondoordringbaar kreupelhout, karresporen, vlierstruiken, Gelderse roos, wilgen, bosbramen, wilde kamperfoelies, hazelaars en elzen.
Jef en Marcel in MolenbeekvalleiAls trouwe wachters staan een rij knotwilgen – waarvan er een aantal getekend zijn door de tijd – in de zondagse morgenmist. Marcel Leemans: “We hopen dat wij met onze begeleiding een aantal mensen kunnen laten genieten van dit stukje natuur dat achter don Bosco is gelegen. Misschien kan de gemeente ons hierin helpen. In het gebied van het “Kastanjeboske” dat wij hebben omgedoopt in “Molenbeekvallei” hebben wij 170 soorten planten ontdekt. Wat hier nog in sloot en plas leeft is gewoon niet te geloven.”

Natuurgebied

Via een slijkerig karrespoor, mistige weilanden en een verward bosje bereiken wij de knotwilgen. Voer voor van avontuur dromende kinderen omdat men in de donkere openingen heel gemakkelijk verstoppertje kan spelen. Voer ook voor natuuronderzoekers en dichters die in dit gezegende plekje voldoende soelaas moeten vinden om er een wegdromende zomer- of winterdag in door te brengen. In het begin van de wandeling vonden wij enkele verroeste springveren en een half vergane matras, wat plastiekafval en een verrot eierdonsdeken. “We houden een oogje in het zeil, zegt Jef Haverals, maar toch gebeurt het dat mensen nog proberen hun afval te storten. Dat is onbegrijpelijk. Een schande.”

In Vremde zijn opvallend weinig bossen. Het gebied is echter wel voorzien van weilanden, velden en eenzame boompartijen en wilgen. Ook imkers vinden er hun bekomst. Beekjes met kristalhelder water, kronkelend en met forse loop slingeren zich door het landschap. Op amper honderdvijftig meter van de driehoekig dorpskern ligt het vijvertje van “Verheyen” met enkele reusachtige beuken waar regelmatig wilde eenden hun dorst komen lessen.
In dit prachtige gebied willen Marcel Leemans en Jef Haverals de bezoekers wegwijs maken wat in hun gemeente reilt en zeilt. Hun zondagen en heel hun vrije tijd zitten ze midden in hun vertrouwde Vremdese natuur. Te onderzoeken, te bestuderen, te bewaken, te genieten. Wanneer het straks zomer wordt zullen ze graag ter beschikking staan van alle belangstellenden die wat nader willen kennis maken met dit dromende dorpje, net op de rand van de grootstad..

In ons ledenblad De Rietvink van januari '16 kan je een recent interview lezen met deze twee "kleppers", de grondleggers van natuurbehoud in Vremde.

Tekst: Wim Van Gelder, bewerkt door Marc Broeckx

Het betreffende artikel in het toeristisch boek vind je hier als pdf

Deel deze pagina via:
Inschrijven nieuwsbrief
Mis geen activiteit, blijf op de hoogte van het laatste nieuws en ontvang onze nieuwsbrief Het Oranjetipje
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.
Werken in én voor de natuur? Vervoeg je bij andere vrijwilligers van onze beheerteams en schrijf je hieronder in. Dan verwittigen we je wanneer we op het veld gaan werken.
captcha 
Vul in het laatste veld de 3 blauwe tekens in.
Lees hier hoe wij jouw privacy respecteren.